Herman Willem Daendels (1762-1818)

Herman Willem Daendels was een patriot die in 1786 in Hattem naar de wapens greep en in 1787 met zijn Gelderse brigade Amsterdam tevergeefs tegen de Pruisen hielp verdedigen. Tijdens de komst van de Fransen in 1794-1795 was hij commandant van het Bataafs Legioen. Hij was een van de sleutelfiguren bij de totstandkoming van de Bataafse Republiek en in 1798 nauw betrokken bij twee staatsgrepen ter beslechting van de staatkundige inrichting van de Bataafse Republiek.

Koning Lodewijk Napoleon benoemde hem in 1807 tot gouverneur-generaal van de Indonesische archipel – met de titel Maarschalk van Holland – om deze te beschermen en te verdedigen tegen een Britse aanval. Op Java probeerde hij de macht van de sultans en prinsen te breken, liet hij op niet zachtzinnige wijze de Grote Postweg aanleggen en centraliseerde hij het bestuur van het gebied dat tot 1799 als VOC-territorium werd beschouwd. Ook in de archipel ging hij voortvarend en vastberaden te werk, wat hem ook hier meer vijanden dan vrienden opleverde.

Weer terug in Europa diende Daendels vervolgens als divisie-generaal in Napoleons Grande Armée tijdens de Russische veldtocht. Hij eindigde zijn carrière onder Koning Willem I als gouverneur-generaal van de Goudkust (1816-1818). Hij zetelde daar op het voor de kust van het huidige Accra gelegen fort Elmina (Ghana), dat, tot er in 1814-1818 een verbod op Nederlandse slavenhandel kwam, diende als depot voor slaafgemaakten die op transport werden gesteld. Daendels verdiende overigens zelf aan de slavenhandel in West-Afrika.

Hij overleed op 2 mei 1818 en ligt begraven op de Nederlandse begraafplaats in het fort Elmina.

Meer over H.W. Daendels

Meer uitvoerige biografische informatie in: Willem Frijhoff, Een Hattemer van wereldfaam: Herman Willem Daendels en de vernieuwing van Nederland (Bijdragen & Mededelingen Gelre deel 104 (2013), pp 139-163).

Aleida Elisabeth Reiniera van Vlierden (1768-1848)

De echtgenote van Daendels, Aleida van Vlierden, overleefde hem zo’n dertig jaar. Het echtpaar kreeg 15 kinderen, waarvan er zeven op jonge leeftijd overleden. Na hun huwelijk in 1787 (en voor de tweede keer in 1788) leidden Aleida van Vlierden en Daendels een nogal turbulent leven. De echtelieden moesten in 1787 vluchten voor het Pruisische leger en kwamen in Noord-Frankrijk terecht.

Het echtpaar en hun kinderen keerden in 1794-1795 terug en verhuisden nog enkele keren om tenslotte in Hattem neer te strijken, hun beider geboorteplaats. Aleida van Vlierden volgde haar man niet overzee op zijn reizen naar Java en Elmina. Pas in 1844 kreeg zij na een lange juridische strijd met terugwerkende kracht het pensioen van haar man toegewezen.

Het zogeheten Daendelshuis aan de Kerkhofstraat in Hattem was overigens het ouderlijke huis van Aleida van Vlierden en niet van de familie Daendels. Hier overleed Aleida in 1848, tachtig jaar oud.